Hoe houd ik...

Inleiding

Herman A.J. in den Bosch

Hoofdredacteur POD@RCIS

Inleiding

Ons hoofddoel is de liefhebbers van reptielen en amfibieën te voorzien van gedegen informatie. De beste gegevens haalt men natuurlijk uit de vrije natuur, maar niet iedereen is het gegeven dieren wekenlang in het veld te observeren. Bovendien, de eisen die amfibieën en reptielen in een terrarium stellen, zijn niet altijd gelijk aan de verlangens van hun soortgenoten in het wild. Zo zullen de laatste nooit vitaminedruppeltjes of speciale kalkpreparaten uit potjes tot zich nemen, maar bij verzorging in een terrarium hebben veel groepen dieren dit wel degelijk nodig. En dat is goed te begrijpen. In de natuur zorgt bijvoorbeeld de zonnestraling voor de aanmaak van vitamine D₃, en het voedselspectrum beperkt zich zelden tot maar een paar soorten prooidieren of planten zoals in het terrarium, zodat de dieren van een veel gevarieerder menu profiteren.

Sommigen menen dat het houden van dieren in bakjes onzin is. Een opvatting die te respecteren valt, zeker als dat leidt tot het verbruiken van dieren. Zieke beestjes die een onplezierig einde in gevangenschap tegemoet gaan, zullen niemand inspireren. Maar het valt zeer sterk te betwijfelen of dergelijke erbarmelijke gevallen ooit terug te voeren zijn op een overtuigd wilsbesluit. Toch zullen goedwillende beginners door onervarenheid of onkunde vervelende situaties veroorzaken. Met de tips in "Hoe houd ik..." hopen we dit te voorkomen.

Overigens zijn wij, uiteraard, van mening dat het houden van dieren wel degelijk heel aangenaam en nuttig kan zijn. Zo zullen veel gedragingen in het veld slechts bij toeval waargenomen worden, terwijl de liefhebber - indien de juiste omstandigheden zijn geschapen - ze vanuit de leunstoel kan aanschouwen. Dat zal een stimulerende ervaring voor de terrariaan en zijn/haar omgeving zijn, en in het ideale geval steekt de hele gemeenschap er wat van op. Want, als bij het bladeren in de literatuur blijkt dat men toch werkelijk nieuwe zaken heeft ontdekt - en dat is bij reptielen en amfibieën aan de orde van de dag - dan is publicatie daarvan de volgende boeiende stap.

Wij geven een eerste handreiking voor het houden en kweken, hiermee hopend dat de amfibieën en reptielen een lang en gezond leven tegemoet gaan. Begin echter niet zomaar aan de hobby. De behoefte moet voortkomen uit een diepere, eigen belangstelling voor de leefwijzen van juist deze diergroepen. Deze belangstelling zal samengaan met waardering voor natuurbescherming. Betrek daarom zoveel mogelijk de dieren uit de kweek van andere liefhebbers.

DIERGROEPEN

Per groep vind u een korte samenvatting van de punten die van elementair belang zijn om de dieren lang en gezond in leven te houden, en dikwijls zelfs om ermee te kweken. We hebben gepoogd soortnamen van enkele algemener gehouden dieren te vermelden. Maar met vele duizenden soorten amfibieën en reptielen blijft het een selectie.

Bovendien ontbreken een aantal groepen bewust. Zo zal haast niemand ineens zeeschildpadden of krokodillen willen gaan verzorgen. Veel gifslangen zijn relatief eenvoudig te houden, maar het zijn vanwege de inherente gevaren zeker geen dieren waarmee men zonder voorafgaande ervaring begint. Helaas vormen de kameleons nog steeds een groep waarin het "verbruik" heel hoog is waardoor een onverantwoorde druk op de wildpopulaties ligt.

TERRARIUMBOUW

De bouw van een terrarium en de techniek eromheen is gezien de zeer uiteenlopende eisen per diergroep bij uitstek een onderwerp waarover men beter op het gemak papieren literatuur kan naslaan. Evenwel, korte opmerkingen vindt men per diergroep in deze sectie.

ZIEKTEN TERRARIUMDIEREN

Diergeneeskunde is een heel apart vak. We hebben twee dierenartsen bereid gevonden een kort overzicht van geregeld aangetroffen kwalen samen te stellen (zie: Hoe houd ik mijn terrariumdieren gezond). Daarnaast vindt u op onze site een regelmatig bijgehouden lijst van Nederlandse dierenartsen met ervaring in de herpetologische hoek.

Verder verwijzen we graag naar de volgende sites:

http://www.vet.uu.nl/

http://www.sonic.net/~melissk/mainhealthbehave.html

WETGEVING

Wereldwijd bestaat een overweldigende hoeveelheid regelgeving aangaande het vangen, vervoeren, en houden van reptielen en amfibieën. Bovendien maakt het nogal wat uit of die regels alleen met de mond of op papier beleden worden, of dat er inderdaad een actief beleid achter staat. In Nederland zijn in elk geval alle inheemse soorten streng beschermd: men mag ze niet verstoren of vangen en zeker niet in bakjes houden. Daarnaast hebben we te maken met de Gezondheids  en Welzijnswet Gezelschapsdieren, en de internationale CITESovereenkomst (Convention International Trade Endangered Species). Zie voor een overzicht de site van het Ministerie van Landbouw, Natuur­beheer en Visserij en die van CITES:

http://www.minlnv.nl/

http://www2.wcmc.org.uk/CITES/eng/index.shtml

ALGEMENE RAADGEVINGEN

Bedenk dat het nemen van een huisdier sterk verschilt met het aanschaffen van een meubelstuk. Een stoel of tafel waarop u bent uitgekeken, kan zonder bezwaar bij het grofvuil, bij een huisgenoot ligt dat toch anders. En als u de dieren goed verzorgt, gaan ze jaren mee; sommige schildpadden zullen met gemak hun eigenaar overleven en veel reuzenslangen kunnen eveneens een eerbiedwaardige ouderdom bereiken. De laatste wegen dan inmiddels wel tientallen kilo's?

Vermijd echt impulsaankopen: die leuke, kleine groene waterschildpadjes zullen uitgroeien tot formaat koekenpan en ze verkleuren dan naar saai donkergrijs en worden bijterig, die kleine leguaantjes hebben na twee jaar een eigen kamer nodig aan bewegingsruimte, en die fraai getekende jonge pythons worden kolossen van ettelijke meters. Kunt en wilt u ze dan nog steeds verzorgen? Bedenk bovendien dat de verzorgings  en voedselkosten een veelvoud van de aanschafprijs van het dier bedragen tijdens diens leven. Daarnaast vindt u het juiste voer niet op de schappen van de supermarkt en ook een gemiddelde dierenwinkel zal u dikwijls niet kunnen helpen.

Lees veel, maar geloof niet voetstoots alles. Zoek ervaren terrariumhouders op en schaam u niet om simpele vragen te stellen. Betrek uw dieren daarom van medeliefhebbers: de kweker is gelijk uw vraagbaak.

Bezoek indien enigszins mogelijk de oorspronkelijke leefomgeving van uw dieren en kijk daar op uw gemak rond. Dit geeft een veel beter inzicht in de eisen die uw dieren stellen aan hun terrarium en voedsel, en dus aan hun verzorger, dan een boekje met spetterende foto's.

Beperk u tot enkele dieren en streef geen gezelschapsterrarium na. In tegenstelling tot wat onder aquarianen gebruikelijk is, leidt een dergelijke verzamelbak vrijwel altijd tot moord en doodslag. Bovendien ziet u aan één of twee paartjes meer natuurlijk gedrag dan aan een krioelende massa.

Wilt u echt iets van de dieren opsteken, hou dan een dagboek bij.

Tot slot, een liefhebberij moet voldoening schenken. Wordt de verzorging u teveel, geef dit dan (vooral aan uzelf) ruiterlijk toe. Doe uw dieren aan een andere liefhebber over. Dit komt niet alleen uw gemoedsrust ten goede, maar ook de gezondheid van de dieren.

Degenen die met het houden van amfibieën of reptielen een juiste keuze hebben gemaakt, zullen merken dat zij nauwelijks meer los kunnen komen van hun liefhebberij, dat zij een dieper begrip ontwikkelen voor dit deel van de biologische wereld en dat zij echt letterlijk nieuwe ontdekkingen zullen doen. Wij vernemen graag van u.